Zamek w Bierzgłowie
- historia
- architektura
- fakty i domysły


HISTORIA ZAMKU
Daty, Wydarzenia, Historia rozbudowy

   Zamek postawili Krzyżacy na miejscu wcześniejszego, drewnianego, który został spalony przez Litwinów w 1263 r. Niedługo potem bracia zakonni zabrali się do budowy mocniejszej i trwalszej ostoi ich władzy - warowni z kamienia. Wtedy też mógł w Bierzgłowie zawitać komtur (1270).
   Przez ponad dwadzieścia lat (1260-83) bardzo przydawała się zmiana umocnień, bowiem na tych terenach miały miejsce liczne potyczki z powstańcami pruskimi, broniącymi swej niezależności.
Galeria w wieży >>>
   Jak podają historyczne źródła, w 1271 r. jeden z oddziałów Prusaków pod wodzą Dziwana próbował bezskutecznie zdobyć zamek. Gorszy był finał tej próby, gdyż wódz powstańców padł pod murami warowni śmiertelnie raniony przez samego komtura Arnolda Kropfa strzałą z kuszy.
   Ziemie Prusów zostały przez Krzyżaków opanowane w całości w 1283 r., ale oczywiście w Bierzgłowie spokój nie nastał. Po bitwie pod Grunwaldem w 1410 r. przejęły go wojska polskie, i chociaż na mocy pokoju toruńskiego (1411) powrócił do Krzyżaków, to jednak w czasie wojny trzynastoletniej (od 1454) ponownie znalazł się w granicach Królestwa Polskiego.
   Kroniki donoszą, że po wielkiej klęsce polskiego rycerstwa w bitwie pod Chojnicami (17 września 1454 r.) Krzyżacy zaczęli odbijać kolejne zamki i miasta. Kazimierz Jagiellończyk nakazywał burzyć niektóre warownie, by te nie dostały się w ręce nieprzyjaciela, jednak królewskiego rozkazu wobec zamku bierzgłowskiego nie zdążono wypełnić... Na szczęście...
   Od 1520 r. do połowy XVIII w. zamek stanowił własność miasta Torunia. W tym czasie był grabiony i podburzany przez wojska szwedzkie, saskie i rosyjskie, a i od polskich uszczerbku zaznał.
   Od XIX w. w rękach prywatnych właścicieli, ale dopiero na początku dwudziestego stulecia zaczęto przy nim prace renowacyjne. W 1929 r. wydzierżawiony przez biskupa chełmińskiego Stanisława Wojciecha Okoniewskiego, od 1933 wykorzystany na potrzeby diecezji. W 1936 roku został przebudowany i w części zagosopodarowany na Dom Rekolekcyjny, który uroczyście otwarto w obecności prymasa Augustyna Hlonda, prezydenta Torunia Leona Raszei, wojewody Władysława Raczkiewicza i generałów Wiktora Thomee i Władysława Bortnowskiego.
   Po wojnie - od 1945 do 1992 - mieścił się tutaj Dom Opieki Społecznej, a zamek pozostał do dziś własnością Kościoła.

ARCHITEKTURA ZAMKU
Wymiary, Elementy architektoniczne, Zachowane detale

   Założenie zamkowe w Bierzgłowie jest przykładem wcześniejszym od stylu tzw. zamku-klasztoru i miało czteroskrzydłową zabudowę z dziedzińcem w środku. Obejmowało zamek właściwy na planie nieregularnego czworoboku i spore, otoczone murami i głębokimi rowami wypełnionymi wodą, przedzamcze.
Galeria w wieży >>>
   Zamek właściwy opleciony podwójnym pasem murów obronnych zbudowanych w znacznej części z głazów narzutowych, był od przedzamcza oddzielony także fosą. Skrzydło północno-zachodnie mieściło kapitularz i refektarz, a południowo-zachodnie mieszkania komtura i braci zakonnych. Wjazd prowadził przez bramę w murze północno-zachodnim.
   Na przedzamcze goście wjeżdżali przez przerzucony nad fosą most, wiodący do wysokiej wieży bramnej. Wieża zachowała przy podstawie znamiona gotyku, zaś wyższe elementy to efekt przebudowy z 1860 r.
   Dziedziniec mieścił budynki gospodarcze, a we wschodnim rogu kaplicę, którą późniejsi właściciele przebudowali na spichlerz.
   Do dzisiaj przetrwało wiele z oryginalnego założenia i znaczna ilość pierwotnych rozwiązań architektonicznych.

W pobliżu: Dybów - Toruń Podgórz (20 km), Toruń (20 km)

 Powrót 

  © Xezaar