Zamek w Bolkowie
- historia
- architektura
- fakty i domysły


HISTORIA ZAMKU
Daty, Wydarzenia, Historia rozbudowy

   Wzgórze (396 m n.p.m.), na którym usytuowano twierdzę bolkowską jest zbudowane z łupków zieleńcowych (Zielonkawa skała o budowie warstwowej, łatwo dzieląca się na cienkie płytki). Ów miejscowy kamień posłużył za główny budulec zamku i murów miejskich Bolkowa.
Galeria w wieży >>>

   Sam zamek powstał w XIII w. z polecenia księcia Bolesława II Łysego, który przeniósł tutaj swą siedzibę z pobliskich Świn.
   Pierwszej rozbudowy dokonał jego syn - Bolko I - w ostatnich dwudziestu latach wieku XIII.
   W pierwszym etapie prac księcia Bolka I powstały - mury obwodowe na planie nieregularnym (przystosowane do terenu), budynek przy północno - wschodnim murze oraz budynek przy wieży, a w drugim etapie zbudowano wieżę na planie koła z "dziobem" skierowanym na południowy zachód (charakterystyczny kształt kropli).
   Kolejni władcy na zamku bolkowskim (1301-1368) - książęta Bernard, a potem Bolko II, finansowali następne przebudowy. Wtedy m.in. powiększono mieszkalne skrzydło południowo-wschodnie, a także dodano umocnienia bramy i połączono zamek z murem miejskim.
   Po śmierci księcia Bolka II zwanego Małym (1368) rządy na zamku sprawowała wdowa - księżna Agnieszka, aż do swej śmierci w 1392 r. W tym roku zamek przeszedł na własność królów czeskich.
Galeria w wieży >>>

   Od 1463 r. warownię zdobywa Jerzy z Podiebradu i jako burgrabię osadza tutaj Jana z Czernej, który w krótkim czasie zszedł na drogę rozboju i bezprawia. Przez pięć lat udawało się łupić rycerzowi-rabusiowi kupców i mieszkańców pobliskich osad i miast. Karna wyprawa zorganizowana przez mieszczan wrocławskich i świdnickich w 1468 zakończyła się zdobyciem warowni po ośmiu dniach oblężenia (z użyciem artylerii) i ostatecznie powieszeniem jej gospodarza. Wtedy też zamek objęli w posiadanie zwolennicy węgierskiego króla Macieja Korwina. Jego przeciwnik, król czeski Władysław Jagiellończyk, w 1493 wysłał wojska pod dowództwem księcia cieszyńskiego Kazimierza II , który po długotrwałym oblężeniu opanował i miasto i zamek.
   Pod koniec XV w. właściciele zamku umocnili bramę oraz zmienili ganek straży z drewnianego na kamienny. W latach 1530-1540, gdy panami na zamku była rodzina Salzów, miał miejsce duży remont w myśl założeń nowej epoki - Renesansu. Rozbudową kierował słynny podówczas w całej Europie Środkowej włoski architekt Jakub Parr. Przebudowa polegała przede wszystkim na rozszerzeniu części warownej. Powstał wtedy trzykondygnacyjny budynek mieszkalny w północnym narożu, zwany Domem Kobiet, a także krużganki i dwa dziedzińce - od strony Nysy Szalonej i od strony miasta. Oba zostały otoczone murami, w które włączono także dwie baszty miejskie, przerabiając je na bardziej funkcjonalne basteje przystosowane do użycia broni palnej.
Galeria w wieży >>>

   Dodano wówczas także attykowe (tzw. attyka śląska) zwieńczenia wieży i budynków, renesansowe opaski okienne, a ściany ozdobiono sgraffitami. W XVII w. dobudowano również loggię (od strony dziedzińca).
   Podczas wojny trzydziestoletniej, w roku 1640 i 1646 warownię oblegali Szwedzi; początkowo nie została zdobyta, lecz załoga dowodzona przez barona von Zedlitza uległa za drugim razem armii gen. Wittenberga. W 1650 r. wojska cesarskie odebrały zamek z rąk wojsk szwedzkich.
   W 1703 r. warownię i przyległe dobra zakupili od rodziny Zedlitzów cystersi z Krzeszowa, którzy dokonali przebudowy wnętrz, kończąc swe prace w 1715 r. Podupadł nieco po trafieniu piorunem i pożarze w 1720 r. Po kasacie zakonu w 1810 r. zamek po raz kolejny zmienił właściciela - stał się nim skarb państwa pruskiego.
   Administratorzy pruscy nie dbali o żaden z polskich zamków. Podobnie było i z Bolkowem - stopniowo niszczał i stawał się ruiną...
   W czasie drugiej wojny światowej obok jednej z bastei Niemcy zbudowali amfiteatr, który służył organizacji Hitlerjugend za miejsce zebrań i wieców.
Galeria w wieży >>>

   Restauracje murów przeprowadzano kilkukrotnie: w 1850, 1893, 1920-23 oraz 1927-28 i 1937-38, ale były to zazwyczaj doraźne prace przystosowujące jedynie zamek do zwiedzania i urządzenia niewielkiego muzeum. Badania archeologiczne na zamku przeprowadzał m.in. Olgierd Czerner w 1957 r.
   W muzeum (mieszczącym się w Domu Kobiet (Niewiast)) liczne eksponaty - m.in. portrety Piastów, starodruki i mapy, a także elementy uzbrojenia z wieków średnich i z XVII w. Jest to jednak część zbiorów, które pod koniec II wojny światowej wywiezione do Wierzchosławic, zostały prawdopodobnie rozgrabione przez "sojusznicze" wojska radzieckie.
   Z wieży zamkowej można obejrzeć wspaniałą panoramę miasta, a w kierunku północnym widoczne są także odległe o ok. 3 km ruiny zamku w Świnach.

ARCHITEKTURA ZAMKU
Wymiary, Elementy architektoniczne, Zachowane detale

   W skład pierwotnego gotyckiego zamku wchodzą: klinowaty stołp (zbudowany z łupków zieleńcowych, ze wzmocnionym dziobem z czerwonego piaskowca), budynek mieszkalno - gospodarczy oraz niewielki dziedziniec objęty murem obwodowym.
   Charakterystyczny stołp ma 25 wysokości, 15 m średnicy oraz mury grubości 4.5 m przy podstawie, zwężając się ku górze do 3.5 m. W przyziemiu donżonu znajduje się loch głodowy (do którego obecne wejście zostało wybite materiałami wybuchowymi w 1813 roku przez poszukiwaczy skarbów).
Galeria w wieży >>>
Na wysokości 9 m wieża połączona była mostem zwodzonym z trzykondygnacyjnym budynkiem, mieszczącym w parterowej części obory, stajnie, magazyny, a ponad nimi komnaty mieszkalne, kaplicę i sale reprezentacyjne.
   Wejście do pomieszczeń na piętrze prowadziło z nieistniejącego już dzisiaj drewnianego ganku. Tuż przy wieży wykuto w skale studnię.
   Dziedziniec górny obwiedziony jest wysokim na 10 - 14 m murem, w którym niegdyś istniała brama (od północnego zachodu), potem jednak zamurowana. Sam wjazd był przemyślnie usytuowany - atakujący mieli obrońców z prawej, nie osłoniętej tarczą, strony.
   Wzdłuż muru z blankami - mniej więcej na wysokości 10 m - biegł drewniany ganek, kryty daszkiem.
   Dopiero w XIV w. zamek połączono z system obronnym miasta, a w XVI wieku w trakcie rozbudowy wykorzystano baszty miejskie i dobudowano obronne basteje.

W pobliżu: Kłaczyna (7 km), Płonina - Niesytno (6 km), Świny (3 km)

 Powrót 

  © Xezaar