Bolczów - Zamek w Janowicach Wielkich
- historia
- architektura
- fakty i domysły


HISTORIA ZAMKU
Daty, Wydarzenia, Historia rozbudowy

   Ruiny zamku znajdują się ponad doliną rzeki Janówki, na wysokości 561 m n.p.m. w paśmie Rudaw Janowickich.
Galeria w wieży >>>

   Pierwotną warownię, złożoną wtedy z budynku mieszkalnego, czworobocznej wieży i muru obwodowego, zbudował w XIV wieku rycerz Mikołaj Bolcze (Bolczo) dla obrony kopalni ołowiu i miedzi znajdujących się w Janowicach i pobliskiej Miedziance. Rycerz-budowniczy pochodził z rodziny dworzan książąt świdnicko-jaworskich (sam był ochmistrzem) i swą władzę na zamku sprawował, jak donoszą źródła, jeszcze po śmierci księcia Bolka II, w czasach gdy po zmarłym mężu rządziła księżna Agnieszka.
   Gdy księżna zmarła, całe księstwo świdnicko-jaworskie, już ostatnie niezależne, przeszło w ręce czeskie. Niedługo potem nastał czas wojen husyckich, które dosięgnęły także Bolczów. Husyci zamek zdobyli i przez pewien czas mieli go w posiadaniu, jednak zbrojna interwencja mieszczan świdnickich w 1433 roku, doprowadziła do zniszczenia warowni.
   Odbudowa nastąpiła jeszcze w tym samym XV w. Powiększono wtedy zamek aż dwukrotnie, rozszerzając zarazem obwód murów.
   Powstał wtedy duży dziedziniec, w południowym narożu wzniesiono wieżę, a na całej długości muru wykuto strzelnice. Dodatkowym elementem, o który zadbano, a który znacznie podniósł wartość założenia, była głęboka studnia. Po rozbudowie zamek stał się jednym z najsilniejszych punktów strategicznych czeskiego króla Jana z Podiebradu podczas licznych walk o Śląsk z węgierskim królem Maciejem Korwinem.
   W latach 1537-1545 zamek był w rękach Justusa Dietza zwanego Decjuszem, dworzanina króla Zygmunta Starego. W tym też czasie (1520-1550) dokonano kolejnej rozbudowy zamku, która miała wzmocnić założenie w obawie przez zagrożeniem Śląska ze strony Turków. Powstał wtedy wysunięty przed czoło zamku, kamienny barbakan, a także półcylindryczna basteja. Strzelnice w murze obwodowym przystosowano do broni palnej (tzw. strzelnice kluczowe), a cały obwód murów dodatkowo okolono fosą (wykutą w skale).
   Jeszcze do początków XVII wieku budowla dobrze spełniała swą rolę - w czasie wojny trzydziestoletniej była schronieniem dla okolicznej ludności i stanowiła bazę wojsk cesarskich, jednak w grudniu 1645 roku, gdy Szwedzi opuszczali zdobyty przez siebie zamek, podpalili go doprowadzając do niemal całkowitej ruiny. Podobno szukali tutaj ukrytego skarbca. Potem już nie podjęto się odbudowy...
   O zarośniętych chaszczami murach przypomniano sobie dopiero w XIX stuleciu gdy zaczęła się epoka romantyzmu i nastały czasy kultywowania pamiątek historii. Wykonano wówczas prace zabezpieczające, a część murów zaadaptowano na gospodę dla turystów. W trakcie XIX wieku ruiny odwiedził król pruski Fryderyk Wilhelm III i caryca Aleksandra.
   Podczas II wojny światowej owa gospoda niestety została zniszczona, a ponowne prace wzmacniające sypiące się mury przeprowadzono w 1964 roku.

ARCHITEKTURA ZAMKU
Wymiary, Elementy architektoniczne, Zachowane detale

   Pierwotne, XIV-wieczne założenie, składało się z budynku mieszkalnego i czworobocznej wieży, otoczonych murem obwodowym. W wieku XV powstały dwa dziedzińce (oba zachowane do dzisiaj), spory fragment murów obwodowych (od południa) z dziesięcioma strzelnicami oraz wjazdowa wieża bramna.
   W stuleciu XVI dobudowano barbakan (zachowane są jego mury) oraz półcylindryczną basteję na skale ponad barbakanem.
   Wjazd na zamek prowadził tak jak dzisiaj, przez bramę w barbakanie, a następnie przez bramną wieżę na dziedziniec zewnętrzny (dolny) i gospodarczy (górny). Przechodząc przez dziedziniec dolny dochodzimy do wejścia-wjazdu na dziedziniec zamku XIV-wiecznego, na którym zachowały się resztki dawnej zabudowy mieszkalnej, na wzniesieniu zwanym Kapelanią.

W pobliżu: Janowice Wielkie - Sokolec (1 km), Jelenia Góra (15 km)

 Powrót 

  © Xezaar