«« do wejścia do Biblioteki 
 «« spis tekstów rodzimych 

 krok wstecz »» 

dla TYCH, którym źle się czyta na czarnym tle »» 


   .: powiększ :.

Teksty oryginalne

Bogurodzica 

 autor: 
nieznany
 data: 
XIII - XIV w.
 nota: 
Najstarsza polska pieśń, której ułożenie dawni kronikarze przypisywali św. Wojciechowi (XI wiek), przypuszcza się jednak, że powstała między 1 poł. XIII wieku, a końcem wieku XIV (dwie pierwsze zwrotki).
Najstarszy odnaleziony rękopis (tzw. kcyński), pochodzący sprzed 1408 roku zawiera dwie pierwsze zwrotki pieśni i zapis nutowy. Ów rękopis znajduje się w Bibliotece Jagiellońskiej (sygn. 1619).
 


 transkrypcja 


Bogurodzica, dziewica, Bogiem sławiena Maryja!
U Twego syna, Gospodzina, matko zwolena Maryja,
Zyszczy nam, spuści nam.
Kirielejson.

Twego dziela Krzciciela, Bożycze,
Usłysz głosy, napełń myśli człowiecze.
Słysz modlitwę, jąż nosimy,

A dać raczy, jegoż prosimy,
A na świecie zbożny pobyt,
Po żywocie rajski przebyt.
Kirielejson.

Wszystkie przypisy są pod drugim, dłuższym tekstem


 transliteracja 


Bogv rodzicza dzewicza bogem slawena maria
V twego syna gospodzina matko swolena maria
Siszczi nam spwczi nam kirieleyson
Twego dzela krzcziczela boszicze Vslisz glosi
naplen misli czlowecze Slisz modlitwo yosz
nosimi A dacz raczi gegosz prosimi a naswecze
zbozni pobith po ziwocze raski przebith kyrieleyson.


Bogurodzica 

 autor: 
nieznany
 data: 
XIII - XIV w.
 nota: 
Tekst zwany krakowskim, pochodzący także z początku XV wieku, zawierający 13 zwrotek pieśni bez zapisu nutowego.
 


 transkrypcja 


Bogurodzica, dziewica, Bogiem sławiena Maryja!
U Twego syna, Gospodzina, matko zwolena Maryja,
Zyszczy nam, spuści nam.
Kyrieleison.
Twego dziela Krzciciela, Bożyce,
Usłysz głosy, napełń myśli człowiecze.
Słysz modlitwę, jąż nosimy,
A dać raczy, jegoż prosimy,
A na świecie zbożny pobyt,
Po żywocie rajski przebyt.
Kyrieleison.

Nas dla wstał z martwych syn Boży,
Wierzyż w to człowiecze zbożny,
Iż przez trud Bog swoj lud
Odjął diablej strożej.

Przydał nam zdrowia wiecznego,
Starostę skował pkielnego,
Śmierć podjął, wspominął
Człowieka pirwego.

Jenże trudy cirzpiał zawiernie,
Jeszcze był nie prześpiał zaśmierne,
Aliż sam Bog z martwych wstał.

Adamie, ty boży kmieciu,
Ty siedzisz u Boga [w] wiecu,
Domieściż twe dzieci,
Gdzie krolują anjeli.

Tegoż nas domieściż, Jezu Kryste miły,
Bychom z Tobą byli,
Gdzież się nam radują szwe niebieskie siły.

Była radość, była miłość, było widzienie tworca
Anjelskie bez końca,
Tuć się nam zwidziało diable potępienie.

Ni śrzebrzem, ni złotem nas diabłu odkupił,
Swą mocą zastąpił.

Ciebie dla, człowiecze, dał Bog przekłoć sobie
Ręce, nodze obie.
Kry święta szła z boka na zbawienie tobie.

Wierzyż w to, człowiecze, iż Jezu Kryst prawy,
Cirpiał za nas rany,
Swą świętą krew przelał za nas, krześcijany.

O duszy, o grzeszne, sam Bog pieczą ima,
Diabłu ją otyma,
Gdzie to sam kroluje, k sob[ie] ją przyma.

Maryja dziewice, prośmy synka twego
Krola niebieskiego,
Haza nas huchowa ote wszego złego.

Amen tako Bog daj,
Bychom szli szwyćcy w raj.


 transliteracja 


Bogw rodzicza dzewicza, bogem slawena maria!
Wtwego syna gospodzina, mathko swolena, maria!
Szysczi nam, spwsczi nam, kyrieleyson.
Twego dzela krzcziczela, bozide,
wslisz glossy, napelni misli czlowecze.
Slisz modlithwa, yanz noszymi,
oddacz radzy, yegosz p(ro)simi,
anaswecze sboszni pobith,
poszywocze rayski przebith, kyrieleon.



Nasz dla wstal zmarthwich syn bozy,
werzisz wtho, czlowecze zbozny,
ysz przesztrud bog swoy lud odya dyabley strozey.

Przidal nam sdrowa vecznego, starost scowal pkelnego,
zmercz podyal, swpomonal czloweka pirwego.


Jensze trudi czirpal zawerne,
yescze bil neprzespal zazmerne,
alisz sam bog zmarthwich wstal.

Adame, thi bozi kmeczw,
thi syedzysz wboga weczw,
domeszczisz thwe dzeczi, gdzesz krolwya angely.


Thegosz nasz domesczisz, iesu xpe mili,
bichom stoba bili,
gdzeszie nam radwya swe nebeszke sily.

Bila radosczy, bila milosczy, bilo vidzene
thworcza angelszke, beszkoncza -
thwczsze nam swidzalo dyable potampene.

Ny szrebrem, ny szlothem,
nasz diablu othkwpil,
szwa moycza zastpil.
czebye dla, czlowecze, dal bog przeklocz szobe
rancze, nodze obe;
kry swantha sla zboga nasbawene thobe.

Werzisz wtho, czlowecze, iz iezucristh prawi
czirpal zanasz rani,
swa swanth crew przelal zanasz, crzesczyani.

Odwszy, ogrzeyszne, sam bog pecz yma,
dyablw y odthima,
gdzetho sam krwlwye, xoby przyma.

Maria dzewicze, p(ro)smy sinka thwego,
krola nebyeszkego,
haza nasz wchowa othewszego szlego.

Amen, tako bogday,
bichom szly swyczczy wray.

 


1 
2 
3 

4 
5 

6 
7 

8 
9 
10 
12 
13 

15 
18 
20 

21 

22 
23 
24 
25 
28 
29 
32 
34 
37 
41 
42 
46 
48 


Bogiem sławiena - tj. sławiona przez Boga, błogosławiona przez Boga
zwolena - wybrana
zyszczy nam - uczyń przychylnym, zjednaj, pozyskaj [dla nas]
spuści nam - ześlij
Kirielejson (lub Kyrieleison) - Panie, zmiłuj się (zwrot wywodzący się z greckich pieśni kościelnych)
Twego dziela Krzciciela - Twego Chrzciciela (tzn. Jana Chrzciciela, którego w średn. b.poważano)
Bożycze (lub Bożyce) - Synu Boży
napełń myśli - spełnij prośby, zamiary
słysz - usłysz, usłuchaj
jąż nosimy - którą zanosimy
jegoż [prosimy] - czego [prosimy], o co [prosimy]
zbożny - pomyślny
ra[j]ski przebyt - pobyt, przebywanie w raju
nas dla - dla nas
wierzyż - wierz-że
zbożny - pobożny
diablej strożej - spod władzy Diabła
podjął - podniósł
jenże trudy - który umartwienia
zawiernie - prawdziwie
nie prześpiał - nie zyskał dobrych wyników
zaśmierne - skruszenie, pokornie
aliż - aż
kmieciu - łac. comes - początkowo kompan, później urzędnik książęcy (i tutaj to drugie znaczenie)
[w] wiecu - wiec = rada
domieściż - doprowadź
bychom - byśmy
szwe - wszystkie, wszelkie
sie nam zwidziało - tak to zobaczyliśmy, ukazało nam się
zastąpił - chronił, osłonił
kry - krew
pieczą ima - chroni, opiekuje się
otyma - odbiera
haza nas huchowa - żeby nas uchował, ochronił
Byśmy szli szwyćcy w raj - byśmy wszyscy poszli do raju

PODSTAWY TEKSTU i PRZYPISÓW:
    - "Poeci polscy od Średniowiecza do Baroku" - PIW - Warszawa 1977 - oprac. Kazimiera Żukowska
    - "Bogurodzica" - BPP S.B., nr 1 - Wrocław 1962 - oprac. J. Woronczak
    - "Najdawniejsze zabytki języka polskiego" - Wrocław 1975 - oprac. W. Taszycki

 OPRACOWANIA:
    (polecane przez Warownię.pl oznaczone "###")

   - Bogurodzica - prof. dr hab. E. Kotarski ###
   - Siedem pieczęci "Bogurodzicy" - R. Mazurkiewicz ###
   - Polska pieśń średniowieczna - H. Feicht ###
   - Bogurodzica - W. Szczęsny ###
   - "Bogurodzica" - najstarsza pieśń polska
   - "Bogurodzica" jako najstarsza polska pieśń religijna
   - "Bogurodzica"
   - "Bogurodzica" jako zabytek języka polskiego
   - Analiza artystyczna i językowa "Bogurodzicy"
   - Bogurodzica jako najstarszy zabytek językowy... ##

 Katalog zbiorów Biblioteki 

 Spis tekstów 

 Góra 

 Powrót 

  © Xezaar